تاریخچه سری Tomb Raider؛ ملکه‌ی معابد

در میان فرانچایزهای معروفی که طی سال‌ها در صنعت بازی‌های ویدئویی تجربه کرده‌ایم، تعدادی کمی از آن‌ها از کاراکتر زن بهر می‌بردند. در این میان یک مورد استثنایی وجود دارد. فرانچایز قدیمی که از همان سال‌های ابتدایی انتشار تا به امروز توانسته است شخصیت محبوبی را در قالب یک دختر جوان به بازی‌بازان معرفی کند آن هم کسی نیست جز لارا کرافت (Lara Craft)، قهرمان اصلی سری Tomb Raider. با بررسی تاریخچه مجموعه تام رایدر با گیم پالت همراه باشید.

فرانچایز‌هایی بودند که شخصیت اصلی آن‌ها یک زن بود، اما این عناوین موفق نبودند یا پس از مدتی شاهد جایگزینی شخصیت اصلی سری با یک قهرمان مرد بودیم. مانند اتفاقی که در سری No One Lives Forever افتاد و در دو شماره ابتدایی شخصیت اصلی بازی را یک زن تشکیل می‌داد و در شماره‌ی سوم با یک مرد جایگزین شد. سری محبوب و قدیمی‌ Tomb Raider سال‌هاست در نسل‌های مختلف با داستان‌هایش میزبان هیجان و ماجراجویی‌های بسیاری برای بازی‌بازان بوده است.

این مجموعه پستی و بلندی‌های بسیاری را در طی این سال‌ها تجربه کرده و می‌توان لارا کرافت را  به عنوان محبوب‌ترین شخصیت زن در تاریخ بازی‌های ویدئویی مطرح کرد . دختری باستان‌شناس که او را می‌توان تجسم و الهامی مستقیم از شخصیت ایندیا جونز دانست. در سال 1996 استودیوی کور دیزاین (Core Design) که در آن سال‌ها به تازگی همکاری‌اش با ایداس را شروع کرده بود، خانه‌ی ابتدایی این شخصیت بود.

طی آن سال‌ها شاهد رشد و پویایی تکنولوزی بودیم و این موضوع شامل بازی‌های ویدئویی نیز می‌شد.  با ظهور نسل پنجم در طی آن سال‌ها، شاهد ساخت عناوینی بیش از گذشته با الهام از آثار سینمایی بودیم. بازی‌های ویدئویی در حال رشد و تغییر مسیر بودند و خون تازه‌ای با انتشار عناوین کاملا سه بعدی در این صنعت دمیده شد. شخصیت لارا کرافت و سری Tomb Raider  از اولین و موفق‌ترین این تلاش‌ها بودند. توبی گارد (Toby Gard) را می‌توان خالق و پدر واقعی شخصیت لاراکرافت دانست. در این سال‌ها اولین نسخه از این سری متولد شد که توانست به اثری خلاق در دوره خودش تبدیل شود. با هم نگاهی به این مسیر تولد و رشد این شخصیت در سری تام رایدر خواهیم داشت. با گیم پالت همراه باشید.

1 – Tomb Raider؛ آغاز عصر لاراکرافت در تام رایدر

اولین نسخه از سری Tomb Raider (تام ریدر) در سال 1996 توسط استودیوی کر دیزاین طراحی و شرکت ایداس مسئولیت انتشار آن را بر عهده داشت. این عنوان در سال 1996 در زمانی منتشر شد که عنوان Super Mario 64 نیز عرضه شده و توجهات را به سمت خودش جلب کرده بود. با این وجود این عنوان، با ایده‌ و موضوع جالب خودش توانست بسیار سریع مورد توجه قرار بگیرد و وارد لیست پرفروش‌ترین عناوین شود.

داستان این بازی روایت‌گر ماموریت لارا برای پیدا کردن شئی قدیمی و باارزش از کوه‌های اندس بود. لارا توسط زنی به نام ناتلا استخدام شده بود تا این ماموریت را انجام بدهد. اما در میان راه کاملا شرایط متفاوت شد و لارا متوجه خیانت به خودش شد و در مقابل این جریان  ایستاد. بازی برای پلتفرم‌های مختلفی منتشر گردید، اما پلتفرم هدف آن کنسول سگا سترن بود. پس از موفقیت و مطرح شدن این عنوان، شرکت سونی توانست قراردادی برای انتشار دو نسخه از سری تام رایدر برای کنسول پلی‌استیشن 1 را کسب نماید.

بازی با طراحی مراحل و چالش‌های جذابی که در خودش داشت توانست خیلی سریع راه خودش را میان مخاطبان باز نماید. یکی از خاطره انگیزترین لحظات این بازی مبارزه با یک دایناسور بود که از ماندگارترین مبارزات این سری به‌شمار می‌آید. پس از کسب موفقیت این عنوان میان توبی گارد (Toby Gard) و استودیوی ایداس انتراکتیو (Eidos Interactive) اختلاف نظرات شدیدی ایجاد شد که در نهایت او این استودیو را ترک کرد.

2 – Tomb Raider II

دومین نسخه‌ی سری تام رایدر در سال 1997 و توسط استودیوی Core Design طراحی و توسط ایداس انتراکتیو منتشر گردید. با وجود اینکه توبی گارد استودیو را ترک کرده بود، پایه و اساس بازی ابتدایی حفظ و المان‌های مختلف ارتقا یافت. بازی از نظر گرافیکی و طراحی رشد پیدا کرد. طراحی دشمنان و سلاح‌ها یپشرفت قابل توجهی داشت. استفاده از وسایل نقلیه برای اولین بار در این نسخه از سری اتفاق افتاد. در کنار مبارزات با دشمنان و حیوانات در این بازی شاهد یک مبارزه‌ی خاطر انگیز دیگر با یک اژدها بودیم.

بازی مانند نسخه‌ی اول همچنان نسبت به زمانه‌ی خودش در طراحی پازل‌ها خلاق و نوآور  عمل می‌کرد و حل معماها نیز از عناصر جدایی ناپذیر این سری بودند. داستان این نسخه درکشور چین جریان داشت. پس از قرارداد سونی با شرکت ناشر این بازی، دومین نسخه سری Tomb Raider در میان کنسول‌های آن دوران تنها برای پلی‌استیشن 1 منتشر گردید و در کنار آن برای پلتفرم رایانه‌های شخصی نیز عرضه شد.

3 – Tomb Raider 3

سومین نسخه‌ی سری تام رایدر نیز در سال 1998 منتشر گردید. پس از موفقیت و فروش خیره‌کننده دو شماره‌ی قبلی شرکت ایداس در تلاش بود تا هر سال یک نسخه‌ی جدید از این سری را منتشر نماید. این نسخه نیز در همان ابتدا توانست مورد استقبال مخاطبان قرار بگیرد، ولی نسبت به دو نسخه‌ی قبلی روند ریزشی در نقدها و فروش را تجربه کرد. با این وجود استودیوی کر دیزاین باز هم در تمامی ابعاد گیم‌پلی و گرافیک در این عنوان روند رو به رشدی را داشت.

تنوع اسلحه‌ها و حرکات لارا رو به افزایش بود. داستان این بازی برخلاف نسخه‌های قبلی سری تام رایدر که در محیط های باستانی جریان داشت در فضای مدرن‌تری روایت می‌شد. در این نسخه سازندگان به سراغ منطقه معروف Area 51  رفته بودند. این منطقه به دلیل وجود یک سری فعالیت‌های فرازمینی توسط مودجودات فضایی به منطقه‌ای ممنوعه تبدیل شده بود. لارا در این منطقه زندانی شد و باید به هر طریقی خود را از این محیط خارج می‌کرد. او در سر راه خود با دشمنان و تله‌های بسیاری مواجه می‌شد.

4 – Tomb Raider: The Last Revelation

دیگر سری تام رایدر به یک فرنچایزی تبدیل شد که هر سال شاهد انتشار آن بودیم. این موضوع فشار بسیاری بر روی استودیوی Core Design وارد کرد. به همین دلیل در چهارمین شماره از این سری استودیوی کر دیزاین دیگر از انتشار عناوین شماره دار دست کشید و نام The Last Revelation را برای چهارمین نسخه برگزید. این عنوان نیز راه نسخه‌های قبلی را در پیش می‌گرفت و با وجود تلاش‌های سازندگان، باز هم تفاوت محسوسی نسبت به نسخه‌های قبلی نداشت.

این موضوع باز هم بر روی محبوبیت و میزان فروش بازی تاثیرگذار بود و میزان فروش آن نسبت به نسخه‌ی پیشین افت کرد با این وجود تغییرات جالبی در این نسخه از بازی وجود داشت. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به غیرخطی کردن روند پیشبرد مراحل اشاره داشت. از طرفی هم بازی از نظر گرافیک پیشرفت محسوسی داشت. در کنار آن‌ها باز هم شاهد افزایش مهارت‌های فردی بیشتری برای شخصیت لارا بودیم. در این نسخه لارا به سراغ معبد سث می‌رود و داستان بازی در این مکان باستانی جریان دارد.

موضوعی که این بازی را بیش از قبل در ذهن مخاطبان و هوادارن این سری محبوب کرد، پایان آن است. پایان این بازی نسبت به نسخه‌های قبلی متفاوت بود. لارا در پایان این عنوان کشته شد. پایانی که برای چنین عنوان محبوبی بسیار حرکت شجاعانه‌ای به شمار می‌آمد. سازندگان بازی لارا را در معبدی باستانی رها کردند، ولی این پایانی نبود که برای این شخصیت محبوب رقم خورد.

5 – Tomb Raider Chronicles

در سال 2000 نسخه‌ی جدیدی از سری تام رایدر منتشر شد. داستان بازی در این شماره چند روز پس از مراسم تدفین لارا کرافت روایت می‌‍شد. طی این مراسم دوستان و اطرافیان لارا خاطراتی از سال‌های گذشته‌ی زندگی او تعریف می‌کنند. بازی‌بازان در خلال این خاطرات کنترل لارا را بر عهده دارند. از طرف دیگر یکی از اساتید لارا به نام کری (Croy) راهی سفری می‌شود تا شاید بتواند ردی از لارا را در آن مقبره پیدا کند. این عنوان پس از انتشار کمترین میزان فروش در سری Tomb Raider را تجربه کرد. ساختار بازی و گرافیک آن قدیمی و منسوخ شده به حساب می‌آمد. نیاز به تغییر و تزریق خون جدیدی به این سری احساس می‌شد.

6 – Tomb Raider: The Angel of Darkness

با انتشار کنسول‌های نسل ششمی استودیوی Core Design تلاش کرد تا به بازسازی روند و ساختار این سری بپردازد. موتورگرافیکی جدیدی برای این عنوان طراحی گردید. ظاهر شخصیت لارا نیز دستخوش تغییرات بسیاری شد. در ششمین نسخه‌ از سری تام رایدر شاهد تولد جدیدی برای شخصیت لارا بودیم. فضای بازی نسبت به نسخه‌های قبلی تاریک‌تر شده بود. در کنار لارا شخصیت جدید قابل بازی دیگری به نام کرتیس (Kurtis) نیز در این عنوان وجود داشت. انتقال نسل برای این نسخه به خوبی اتفاق نیفتاد. بازی هنوز نتوانست روند انتقال و رشد را به خوبی طی نماید.

ساختار کنترلی شخصیت و برخی مکانیزم‌های بازی هنوز تفاوت خاصی با نسخه‌‌های نسل پنجمی نداشت. بازی با فشار ناشر برای انتشار زودتر از موعود نتوانست موفقیت قابل توجهی کسب نماید. بازی هنوز نیاز به کار بسیاری داشت تا به عنوانی در خور یک بازی نسل ششمی تبدیل شود. در کنار این موارد، فیلمی با الهام از سری تام رایدر با حضور آنجلینا جولی نیز در دست ساخت بود. این کاجرا فشار بر روی استودیو را بیشتر کرد، و متاسفانه نتیجه عنوانی مملو از باگ و ایراد بود که ساختار مناسب و درگیر کننده‌ای نداشت.

پس از شکست این بازی Eidos Interactive مسئولیت ساخت سری Tomb Raider را به استودیوی دیگری به نام کریستال داینامیکس (Crystal Dynamics) قرار داد. این استودیو ساخت سری موفق و محبوب Legacy of Kain را در کارنامه داشت. بسیاری از اعضای استودیوی Core Design از این استودیو جدا یا اخراج شدند. افرادی که از این استودیو خارج شدند، استودیوی Circle را تاسیس کردند. سایر اعضای این استودیو نیز با استودیوی ربلیون (Rebellion) ادغام شدند.

7 – Tomb Raider Legend؛ بازسازی تام رایدر

پس از شکست آخرین نسخه‌ از سری تام رایدر شرکت Eidos Interactive برای احیای مجموعه، علاوه بر سپردن بازی به استودیویی جدید، توبی گارد را به عنوان مشاور به پروژه اضافه کرد. در این نسخه ساختار بازی دست خوش تغییرات بسیاری شد و با عنوانی متفاوت مواجه بودیم. بازی از نظر ساختار گیم‌پلی تحت تاثیر عناوین موفق آن دوران از جمله Prince of Persia قرار داشت.

در زمینه‌ی داستان‌گویی و طراحی میان پرده‌ها بازی بسیار درخشان و گیرا ظاهر شد. داستان بازی روایت سینمایی و خوش فرمی به خود گرفت. روح تازه‌ای در کالبد این سری دمیده شد. یکی از مواردی که در این سری به خوبی رشد کرد، کنترل شخصیت لارا بود که مانند عناوین قدیمی دیگر خشک نبود. در این عنوان با گیم‌پلی بسیار جذاب و درگیرکننده‌ای مواجه بودیم. بازی پس از انتشار با استقبال و فروش بسیار خوبی مواجه شد تا دوباره شاهد بازگشت مجموعه تام رایدر به روند خوب خودش باشیم.

8 – Tomb Raider: Anniversary

به مناسبت دهمین سال انتشار سری Tomb Raider  شرکت ایداس به دنبال ساخت بازسازی از اولین نسخه‌ی این مجموعه برای کنسول PSP بود. در ابتدا شایعاتی وجود داشت که این بازسازی توسط استودیوی Core Design صورت می‌گیرد، اما بعد از مدتی اعلام شد این پروژه کنسل شد و ایداس ساخت آن را به استودیوی کریستال داینامیک واگذار کرده است. با حضور توبی گارد شاهد یک عنوان بازسازی بودیم که با ارائه‌ی گیم‌پلی ارتقا یافته مشابه با عنوان Legend، ساختار اصیل نسخه‌های ابتدایی تام رایدر را در خود داشت و توانست به عنوان با کیفیتی تبدیل شود. با وجود کیفیت بالای بازی، فروش بسیار بالایی نداشت و تنها توانست 1.3 میلیون نسخه به فروش برساند.

9 – Tomb Raider: Underworld

یکی از تاریک‌ترین نسخه‌های سری تام رایدر را می‌توان در این اثر مشاهده کرد. برای اولین بار حرکات شخصیت لارا توسط موشن کپچر طراحی شد تا شاهد بهترین انیمیشن‌های این شخصیت در تاریخ این سری تا آن زمان باشیم. این اثر با وجود اینکه بازی خوش ساختی به شمار می‌آمد، اما نتوانست آن‌طور که باید به موفقیت برسد.

داستان این نسخه از دنباله‌ی بازی Legend روایت می‌شد. لارا به دنبال یافتن اثری از مادرش راهی سفری به جزیره اولان شد. بازی از همان پایه و اساس گیم‌پلی Legend بهره می‌برد و توانست المان‌های گذشته را ارتقا دهد. این عنوان آخرین نسخه از این سری بود که به طور رسمی توسط شرکت ایداس عرضه می‌شد و پس از آنکه ایداس به شرکت اسکوئر انیکس (Square Enix) پیوست برای چندین سال ساخت این سری متوقف گردید.

10 – Tomb Raider؛ آغاز عصر جدید تام رایدر

پس از اینکه امتیاز عناوین معروف شرکت ایداس مانند Tomb Raider در اختیار اسکوئر انیکس قرار گرفت، آن‌ها در اولین قدم به تولید عنوانی فرعی در این سری به نام Lara Croft and the Guardian of Light پرداختند. این عنوان توسط استودیوی کریستال داینامیک توسعه یافت که سبک و ساختار متفاوتی داشت. نیمی از استودیوی کریستال داینامیک در حال کار بر روی این پروژه بودند و به صورت هم‌زمان نیمی دیگر در حال ساخت ریبوتی بر این سری به نام Tomb Raider  بودند.

داستان این مجموعه در مورد سفر دریایی لارا به همراه دوستانش به سمت جزیره مثلث اژدها بود که کشتی آن‌ها در طی مسیر درگیر حادثه‌ای می‌شد. لارا دوستانش را در این جزیره از دست داد و آن‌ها به گروگان گرفته شده بودند و او باید آن‌ها را نجات می‌داد. نجات و بقا، اهداف اصلی لارا در این بازی بود. ساختار بازی درگیر تحولات بسیاری شد و شاهد یک روند کاملا جدیدی در گیم‌پلی این عنوان بودیم.

این عنوان ساختار اکشن گونه‌ای جدید و سینمایی‌تری گرفته بود. از نظر ساختار گیم‌پلی، بازی الهامات بسیاری از سری Uncharted  گرفته بود. در این ریبوت ما با یک لارای جوان مواجه هستیم و داستان این سری از ابتدا با روند جدیدی تعریف می‌شود. لارا در طی پیشبرد بازی رفته رفته پختگی و تجربه‌ی بیشتری نسبت به گذشته کسب می‌کند.

بازی نسبت به نسخه‌های پیشن درگیری‌های خشن‌تری را ارائه می‌داد و از طرفی همچنان با یک عنوان اکشن ماجراجویی مواجه هستیم که چالش‌های پلتفرمر در آن مانند گذشته وجود دارد. بازی جدا از روند خطی المان‌های ماجراجویی و اکتشاف جذابی را در خود ارائه می‌دهد. همچنین شامل المان‌های نقش‌آفرینی نیز می‌شود که ارزش تکرار و جستجو در دنیای بازی را بیش از گذشته می‌کند. فروش بسیار بالا و نقدهای مناسب بازی نشان داد که سری تام رایدر بار دیگر توانست در جایگاه مناسب گذشته خود قرار بگیرد. مدتی پس از انتشار این بازی نسخه‌‌ی دوم از محموعه جانبی Lara Craft به نام Lara Croft and the Temple of Osiris نیز منتشر گردید.

11 – Rise of Tomb Raider

پس از موفقیت بازی Tomb Raider در سال 2013 نسخه‌ی بعدی این سری در سال 2014 در کنفرانس مایکروسافت به عنوان اثری با انحصار زمانی در اختیار کنسول ایکس‌باکس وان معرفی شد. نسخه‌ی جدید در سیبری جریان دارد و لارا به دنبال شهر باستانی و افسانه‌ای کیتش است. این اثر توانست به خوبی هر چه تمام‌تر پس از دریافت بازخورد بازی‌بازان، کیفیت خود را ارتقا دهد. شخصیت لارا نسبت به نسخه‌ی قبلی رشد و بلوغ بیشتری را نمایش می‌دهد و گذر زمان از او شخصیتی پخته ساخته است.

بازی از نظر گرافیکی رشدی خیرکننده داشت. طراحی شخصیت لارا بسیار پرجزئیات و با کیفیت انجام شد. مکانیزم گیم‌پلی و ماجراجویی بازی بسیار پویا و جذاب طراحی شد. محیط بازی مملو از جزئیات و مکان‌هایی برای اکتشاف است. این عنوان یک سال بعد برای پلتفرم رایانه‌های شخصی و کنسول پلی‌استیشن 4 نیز منتشر گردید. بدون شک بازی Rise of tomb Raider را می‌توان یکی از بهترین عناوین نسل هشتم به‌حساب آورد. فیلم جدیدی نیز براساس سری تام رایدر در سال 2018 اکران شد.

12 – Shadow of Tomb Raider

آخرین نسخه از سری تام رایدر که در سال 2018 منتشر گردید، Shadow of Tomb Raider نام داشت. بازی در آمریکای جنوبی و در محیط های جنگلی و وحشی روایت می‌شود. داستان بازی نیز مانند نسخه‌های قبلی چالش برانگیز کار شد. بازی در زمان انتشارش با استقبال و نقدهای منفی بیشتری نسبت به نسخه‌های قبلی مواجه گردید. یکی از اصلی‌ترین دلایل این موضوع را می‌توان تکراری شدن روند گیم‌پلی و تغییرات کم نسبت به دو نسخه‌ی قبلی دانست.

بازی رشد و پیشرفت‌های قابل توجهی نسبت به نسخه‌های قبلی ارائه نمی‌دهد. این موضوع باعث شد بازی نتواند موفقیت دو نسخه‌ی قبلی را تکرار کند. به نظر می‌رسد این سه گانه مدرن تام رایدر به نقطه‌ای رسیده است که نیاز به تغییر و رشد در آن احساس می‌شود و بهتر است برای مدتی در سکوت قرار بگیرد تا بتواند باز هم جریان جدید و تازه‌ای در ساختار خودش قرار بدهد.

نسخه‌های فرعی تام رایدر

به جز قسمت های اصلی سری تام رایدر، آثار مختلفی برای کنسول‌های دستی و گوشی‌های همراه منتشر گردید. نگاهی کوتاه و گذار به این عناوین نیز با هم خواهیم داشت. در سال 2000 عنوانی به نام Tomb Raider توسط استودیوی کر دیزاین برای کنسول گیم بوی کالر منتشر گردید. بازی با توجه به ساختار و قدرت کنسول اثری دو بعدی بود. برخلاف نسخه‌های قبلی این اثر توسط شرکت THQ منتشر گردید. پس از استقبال از اولین نسخه‌ی این سری بر روی کنسول گیم بودی کالر در سال 2001 نیز عنوان دیگری در دنباله‌ی اثر قبلی با نام Tomb Raider: Curse of the Sword نیز منتشر گردید. مسئولیت توسعه با استودیوی کر دیزاین بود، ولی انتشار آن توسط شرکت اکتیویژن انجام شد.

در سال 2002 نسخه‌ی جدیدی از سری تام رایدر برای کنسول گیم بودی ادونس منتشر گردید که Tomb Raider: The Prophecy نام داشت. توسعه و انتشار این بازی توسط شرکت یوبی‌سافت صورت گرفت. با توجه به افزایش قدرت کنسول شاهد پیشرفت گرافیکی نسبت به دو نسخه‌ی قبلی بودیم.

از بهترین عناوین فرعی این سری می‌‌توان به دو گانه Lara Craft اشاره کرد. همان‌طور که در بالا اشاره شد، این بازی‌ها توسط کریستال داینامیک طراحی و از قابلیت کوآپ نیز بهره می‌بردند. اولین عنوان این سری Lara Croft and the Guardian of Light برای پلتفرم‌های مختلف در سال 2010 منتشر گردید و توانست بیش از یک میلیون نسخه به فروش برساند. دنباله‌ی آن Lara Croft and the Temple of Osiris نیز در سال 2014 عرضه شد که همان روند نسخه‌ی قبلی را دنبال می‌کرد.

بازی Lara Croft: Relic Run در سال 2015 برای گوشی‌های هوشمند دارای سیستم عامل‌های اندروید، iOS و ویندوز فون منتشر شد. این عنوان در سبک endless runner توسط اسکوئر انیکس منتشر گردید. عنوان دیگری نیز به نام Lara Croft Go در سال 2016 در ابتدا برای گوشی‌های هوشمند و پس از آن برای سایر پلتفرم‌ها نیز عرضه شد. این بازی مانند سایر عناوین GO از ساختار مشابه بهر می‌برد و توسط اسکوئر انیکس توسعه و منتشر شد.

در طی 25 سالی که از عمر این فرانچایز می‌گذرد فراز و نشیب‌های بسیاری را تجربه کرده است و بارها شاهد سقوط و رشد این مجموعه بودیم. باید منتظر بمانیم و ببینیم نسخه‌ی بعدی مجموعه تام رایدر چه روند و مسیری را دنبال خواهد کرد تا یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های تاریخ بازی‌های ویدئویی را دوباره نزد مخاطبان بازگرداند.