فرنچایز مشهور راکستار گیمز (Rockstar Games) شامل بیش از 10 بازی در دهههای مختلف میشود. بازیهای Grand Theft Auto به ترتیب تاریخی عرضه نشدهاند و معمولا مستقیما یک دیگر را دنبال نمیکنند. بعضا شاهد ظاهر شدن شخصیتهایی در عناوین مختلف بودهایم، اما در مجموع این بازیها ماجراهای واحدی هستند. این مهم به راکستار این آزادی عمل را داده که هر بازی را در دورهی تاریخی دلخواه خود قرار دهد. دههای که بازی در در آن قرار دارد تاثیر زیادی بر روی المانهای مختلف آن میگذارد. در قسمت سوم بخش جدید تاریخچه بازیها نگاهی خواهیم داشت به تاریخچه بازی GTA. با گیم پالت همراه باشید.
فرنچایز Grand Theft Auto از نظر موضوعی تغییر چندانی نکرده و تمام بازیها حول درام جنایی میچرخند. در واقعا میتوان گفت که توانایی راکستار گیمز در جا دادن یک سبک مشخص گیمپلی در دورههای تاریخی مختلف تحسین برانگیز است. با توجه به وجود 14 بازی که از نظر بازهی زمانی شامل طیفی 50 ساله میشوند، دنبال کردن وقایع این سری ممکن است کمی دشوار باشد. در ادامه نگاهی خواهیم داشت به تاریچه سری GTA و نسخههای مختلف محبوبترین بازی راکاستار را به ترتیب تاریخ انتشار بررسی خواهیم کرد.
Grand Theft Auto – آغاز داستان جی تی ای در دهه 90 میلادی
تاریخچه سری جی تی ای به اواخر دهه 1990 میلادی بازمیگردد. در ابتدا، اولین جی تی ای بهعنوان یک بازی ساده با گرافیک 2D معرفی شد. این بازی شامل المانهای زیادی از دهه 90 میلادی بود؛ از موسیقیهای مشهور آن دوره گرفته تا استفاده گسترده از تلفنهای عمومی. نکته جالب این است که جی تی ای 1997 نه تنها یک بازسازی تاریخی از آن دوره نیست، بلکه بهعنوان یک روایت داستانی در زمان حال به مخاطب معرفی شد. اولین جی تی ای به معرفی شهرهایی پرداخت که در نسخههای بعدی این سری، بهشکل عمیقتری به آنها پرداخته شد. تاریخ جی تی ای از این نقطه آغاز شد و این تغییرات و پیشرفتها در نسخههای بعدی، باعث شد که این مجموعه به یکی از محبوبترین و تأثیرگذارترین بازیهای ویدیویی تاریخ تبدیل شود.
تاریخچه اولین بازی جی تی ای: سفر به لندن دهه 60 میلادی
معمولاً بازیهای Grand Theft Auto در شهری خیالی در آمریکا جریان دارند، اما اولین بازی این سری شما را به لندن دهه 60 میلادی میفرستد. بازی Grand Theft Auto 1 در قالب دو بسته ماموریتی متفاوت عرضه شد که اولی در سال 1961 و دومی در سال 1969 اتفاق میافتاد. حال و هوای لندن دهه 60 را میتوانید در محیطهای بازی و المانهایی مانند اتوبوسهای قرمز دو طبقه و مینی کوپرها مشاهده کنید. البته، با توجه به محدودیتهای گرافیکی آن زمان، بازی قادر به بازنمایی کامل و دقیق این شهر نبود.
معرفی بازی Grand Theft Auto 2: مکانی ناشناخته در دنیای جی تی ای
Grand Theft Auto 2 تنها عنوانی از سری جی تی ای است که به شما نمیگوید در چه شهر یا سالی قرار دارید. تئوریهای زیادی از سوی هواداران درباره زمان و مکان این بازی وجود دارد. برخی معتقدند که این بازی در سال 1999 جریان دارد و برخی دیگر آن را در سال 2013 تصور میکنند. جالب است بدانید با این که بازی Grand Theft Auto 2 در سال 1999 منتشر شده است، اما ظاهر شهر بازی کمی آیندهنگرانه به نظر میرسد. همانند Grand Theft Auto 1، در این بازی هم خبری از شخصیتها یا داستان واقعی نیست و به همین دلیل نمیتوان آن را به بازیهای دیگر سری ربط داد.
Grand Theft Auto 3 – انقلاب در تاریخ بازیهای ویدیویی
Grand Theft Auto III با تغییرات چشمگیر در فرمول سری، تبدیل به یک اثر انقلابی در تاریخ بازیهای ویدیویی شد. این بازی اولین GTA سه بعدی تاریخ بود که علاوه بر نوآوری در گیمپلی GTA، تمرکز زیادی بر روی روایت و داستان داشت. با وجود پیشرفتهای بزرگ در بخش گیمپلی، توجه چندانی به بازسازی دقیق دوره تاریخی بازی نشده بود. البته این بازی در سال 2001 عرضه شد، بنابراین انتظار نمیرفت که زمان زیادی صرف این بخش شود. با این حال، میتوان جلوههای جالبی از جامعه در اوایل قرن جدید را در آن مشاهده کرد.
Grand Theft Auto: Vice City – وایس سیتی 1986
در میان نسخههای قدیمی GTA، بدون شک GTA Vice City برجستهترین نمونه در بازسازی دقیق دهه 1980 میلادی است. این بازی نه تنها از لحاظ جلوههای بصری رنگارنگ و نورپردازی نئونی یادآور آن دوران است، بلکه با استفاده از موسیقیهای نمادین دهه 80 در ایستگاههای رادیویی خود، بهخوبی فضای آن زمان را زنده میکند.
بازیکنان در نقش Tommy Vercetti، یکی از شخصیتهای بهیادماندنی دنیای GTA، وارد دنیایی میشوند که پر از جنایت، خیانت و جاهطلبی است. او در تلاش است تا در خیابانهای Vice City که یادآور میامی دهه ۸۰ است، به قدرت و ثروت برسد. این نسخه از بازی، نهفقط بهعنوان یک سرگرمی، بلکه بهعنوان یکی از بهترین نمونههای بازسازی دوره تاریخی در بازیهای ویدیویی شناخته میشود.
Grand Theft Auto: San Andreas – بازسازی فرهنگ هیپهاپ و گنگستری در دنیای GTA
بازی جی تی ای سن اندریاس یکی از مهمترین و نمادینترین عناوین در سری بازیهای جی تی ای است که با بازسازی دقیق حالوهوای دهه ۹۰ میلادی، فرهنگ گنگستری و موسیقی هیپهاپ آن دوران را به شکلی تاثیرگذار و واقعی به نمایش میگذارد. شخصیت CJ در جی تی ای سن اندریاس، از همان ابتدا وارد جنگ خیابانی و درگیریهای شدید بین دو باند میشود که محوریت داستان بازی جی تی ای را تشکیل میدهند.
گیم پلی جی تی ای سن اندریاس و تاثیر آن بر دنیای بازیها
گیم پلی جی تی ای سن اندریاس با تنوع ماموریتها، ویژگیهای خاص و داستان کلی مجموعه Grand Theft Auto که حول محور زندگی در محلههای پرتنش و فساد شهری میچرخد، تجربهای خاص از یک بازی open world را برای بازیکنان فراهم میآورد. موسیقی رپ و هیپهاپ دهه ۹۰ و استایل خیابانی شخصیتها نیز این تجربه را غنیتر میکند.
نقشه وسیع بازی GTA San Andreas
نقشه گسترده بازی GTA که شامل سه شهر اصلی از جمله Los Santos، San Fierro و Las Venturas میشود، بهعنوان یکی از بزرگترین نقشههای بازیهای open world شناخته میشود. این نقشه وسیع به بازیکنان این امکان را میدهد که در دنیای بازی GTA گشتوگذار کنند و از ماموریتهای فرعی لذت ببرند.
Grand Theft Auto Advance – پیش درآمدی برای GTA 3
بازی Grand Theft Auto Advance در واقع چهار سال پیش از تاریخ عرضهی واقعی بازی GTA 3 اتفاق میافتد. مشابه با Liberty City Stories، به نظر میرسد که راکستار چندان به دورهی تاریخی این بازی توجه نکرده و بیشتر از آن بهعنوان پیشدرآمدی برای داستان GTA 3 استفاده کرده است. این بازی که برای کنسول دستی Game Boy Advance منتشر شده، تفاوتهای زیادی با اکثر بازیهای اصلی سری جی تی ای دارد.
Grand Theft Auto: Liberty City Stories – لیبرتی سیتی 1998
سه سال قبل از ظهور Toni Cipriani در GTA 3، داستان زندگی او در بازی Liberty City Stories روایت میشود. این بازی که بهعنوان پیشدرآمد GTA 3 شناخته میشود، داستان بازگشت Toni Cipriani به خانوادهی Leone را دنبال میکند. در این بازی، شما با Liberty City پیش از وقایع بازی اصلی GTA 3 آشنا خواهید شد. این بازی بهطور مؤثر فضای Liberty City را در دوران گذشته به نمایش میگذارد، هرچند که به نظر نمیرسد سال وقوع آن تاثیری اساسی بر روند کلی داستان بازی GTA 3 داشته باشد.
Grand Theft Auto: Vice City Stories – وایس سیتی 1984
بازی Vice City Stories یک پیشدرآمد بر Grand Theft Auto: Vice City است. این بازی که در شهر میامی (با نام Vice City در دنیای بازی) جریان دارد، تفاوتهایی با نسخه اصلی GTA Vice City دارد. به عنوان مثال، برخی از ساختمانها مانند ساختمان Avery Construction در این بازی وجود ندارند.
در داستان بازی Vice City Stories، شخصیت اصلی، Victor Vance، پس از اخراج از ارتش، وارد دنیای جرم و جنایت Vice City میشود و باید راه خود را در این دنیای پرخطر پیدا کند. این داستان بهطور مؤثر فضای دهه ۸۰ میلادی در Vice City را به نمایش میگذارد، با موسیقیهای رادیویی و المانهای خاص آن دوران.
Grand Theft Auto 4 – لیبرتی سیتی 2008
بازی GTA 4 مانند بازی قبلی خود، در Liberty City و در زمان حال (برای آن سال) جریان دارد. تغییرات زیادی را میتوان میان این دو نسخه از سری بازیهای GTA مشاهده کرد. یکی از بزرگترین تفاوتها، تأثیر موبایل و اینترنت است که به بخش مهمی از زندگی مردم تبدیل شده است. همچنین، Niko Bellic بهعنوان یکی از بهترین شخصیتهای تاریخ GTA، نقشی برجسته در داستان بازی GTA 4 ایفا میکند.
در مجموع، GTA 4 با بازسازی دقیق دنیای مدرن آن زمان و افزودن المانهای جدید گیمپلی، به یکی از موفقترین بازیهای راکستار در سال 2008 تبدیل شد و همچنان در تاریخ سری بازیهای جی تی ای از اهمیت ویژهای برخوردار است.
Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned – شورش موتورسواران در لیبرتی سیتی
در این بسته الحاقی برای GTA IV، شما در نقش جانی کلبیتز (Johnny Klebitz)، معاون باشگاه موتورسواران The Lost MC بازی میکنید. بازی در همان لیبرتی سیتی GTA IV جریان دارد، اما از زاویه دید و سبک زندگی کاملاً متفاوتی روایت میشود. این بار بهجای مهاجران، وارد دنیای خشن باندهای موتورسواری و درگیریهای داخلی میشویم.
تم تاریکتر، ماموریتهای گروهی، و استفاده گسترده از موتورسیکلتها، به این نسخه از GTA IV حالوهوایی منحصربهفرد میبخشند. همچنین، ارتباط داستانی با نیکو بلیک و وقایع GTA IV، داستان را چندلایه و پیچیدهتر میکند و به گیم پلی GTA 4 و داستان بازی GTA IV عمق بیشتری میبخشد.
Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony– زرق و برق شبهای لیبرتی سیتی
دومین بسته الحاقی GTA IV، به نام The Ballad of Gay Tony، چهرهای کاملاً متفاوت از لیبرتی سیتی GTA IV را نشان میدهد. در این بازی شما در نقش لوئیس لوپز (Luis Lopez)، بادیگارد و دست راست تونی پرینس، معروف به “Gay Tony”، که یکی از بزرگترین صاحبان کلاب شبانه در لیبرتی سیتی است، بازی میکنید.
بر خلاف فضای تاریک و جدی بازی Lost and Damned، این بسته الحاقی پر از رنگها، نورهای نئونی و موسیقی الکترونیک است. مهمانیها، پولهای کلان و فساد پشت پرده دنیای اشرافی، حالوهوای داستان GTA 4 را شکل میدهند. همچنین، لوئیس لوپز مانند نیکو بلیک و جانی کلبیتز، گاهی در داستانهای آنها ظاهر میشود که این امر سهگانه GTA IV را به شکلی هوشمندانه به هم متصل میکند.
Grand Theft Auto: Chinatown Wars – لیبرتی سیتی 2009
Chinatown Wars یک بازی دیگر از مجموعه GTA بود که برای کنسولهای دستی منتشر شد و در لیبرتی سیتی جریان دارد. از نظر تاریخی، این بازی تقریبا همزمان با GTA IV است، چرا که تنها یک سال پس از آن عرضه شد. بازی از نظر گیمپلی تفاوتهای زیادی با عناوین اصلی این سری دارد و بیشتر شبیه به جی تی ای های قدیمی است.
همچنان مانند بازیهای قدیمی جی تی ای، در Chinatown Wars نیز چندان به شخصیتپردازی و داستانسرایی عمیق پرداخته نمیشود و بیشتر بر روی اکشن و گیمپلی متمرکز است. در این بازی، شما کنترل شخصیت هنری را بر عهده دارید که در دنیای جرم و جنایت لیبرتی سیتی باید به بقا و پیشرفت بپردازد.
Grand Theft Auto 5 – سن آندریاس 2013
GTA V در سال ۲۰۱۳ منتشر شد و نقطهی عطفی در تاریخ این فرنچایز و حتی کل صنعت بازیهای ویدیویی شد. این بازی برای نخستین بار سه شخصیت اصلی قابل بازی داشت: مایکل دیسانتا، فرانکلین کلینتون و ترور فیلیپس، که هر یک داستان، انگیزه و مسیر متفاوتی را دنبال میکنند. طراحی جهان باز بازی جی تی ای وی در شهر خیالی لس سانتوس (بر اساس لسآنجلس واقعی) به سطحی بیسابقه از جزئیات و پویایی رسیده بود.
یکی از بزرگترین نوآوریهای GTA V امکان تغییر لحظهای میان شخصیتها بود که به گیمپلی تنوع و عمق تازهای میبخشید. مأموریتها طراحی سینمایی داشتند، روایت پیچیده و چندلایه بود و دنیای بازی جی تی ای وی مملو از فعالیتهای جانبی، سرگرمیها، و زندگی واقعی بهنظر میرسید.
GTA V نهتنها از نظر فروش رکوردشکن بود، بلکه با عرضهی نسخههای ارتقایافته برای کنسولهای نسل هشتم و نهم (PS4، PS5، Xbox One و Series X/S) توانست در طول یک دهه جایگاه خود را حفظ کند و همچنان محبوب بماند.
Grand Theft Auto Online – سن آندریاس زمان حال
GTA Online به عنوان بخش چندنفرهی آنلاین بازی Grand Theft Auto V در سال ۲۰۱۳ منتشر شد، اما خیلی زود توانست به محصولی مستقل و عظیم تبدیل شود که حتی گاهی از نسخهی اصلی هم پیشی میگیرد. برخلاف بازیهای قبلی سری، این بار شما نقش شخصیت مورد علاقه خود را بازی میکنید؛ شخصیتی که میتوانید ظاهر، مهارتها و مسیر زندگیاش را به طور کامل شخصیسازی کنید.
راکستار گیمز با عرضهی آپدیتهای مداوم، ویژگیها و محتوای تازهای از جمله سرقتهای آنلاین (Heists)، ماموریتهای سازمانی و گنگستری، خانهها، خودروها و تجارتهای متنوع و حتی توسعهی امپراتوریهای تبهکاری را اضافه کرد. همچنین بسیاری از ابزارهای زندگی مدرن مانند گوشیهای هوشمند، رسانههای اجتماعی خیالی و ارز دیجیتال در بازی شبیهسازی شدهاند.
از آن جایی که GTA Online دائما بهروزرسانی میشود، در واقع با دنیای امروزی همگام است. در GTA Online چندان خبری از داستان نیست و شخصیت اصلی هم توسط خود بازیباز خلق میشود. هدف از این بازی بیشتر زندگی در یک دنیای مشترک با بازیبازان دیگر است.
جی تی ای آنلاین از همان ابتدا با موفقیت تجاری چشمگیری مواجه شد و به منبع درآمد ثابت راکستار تبدیل گشت. این موفقیت گسترده باعث شد تا عرضهی نسخهی بعدی سری (GTA VI) برای مدتها به تعویق بیفتد. در واقع، بیش از ۱۰ سال پس از عرضهی اولیه، GTA Online هنوز فعال است و آپدیت دریافت میکند.
Grand Theft Auto: The Trilogy – The Definitive Edition – بازگشتی جنجالی به سهگانه کلاسیک
در سال 2021، راکستار با انتشار GTA: The Trilogy – The Definitive Edition، سهگانهی کلاسیک جی تی ای خود شامل GTA III، GTA: Vice City و GTA: San Andreas را با گرافیک بهروزشده و برخی بهینهسازیهای فنی به نسل جدید بازگرداند. این کالکشن به مناسبت بیستمین سالگرد GTA III منتشر شد و وعدهی یک بازسازی مدرن از بازیهای نوستالژیک را میداد.
با این حال، این نسخه از بازی جی تی ای، با بازخوردهای ضد و نقیضی روبهرو شد. مشکلات فنی متعدد، طراحی چهرههای نهچندان قابل قبول، باگهای بصری و حذف برخی موسیقیهای معروف، انتقاد بسیاری از هواداران و منتقدان را به همراه داشت. با وجود بهروزرسانیهای بعدی برای بهبود عملکرد، بسیاری معتقد بودند که نسخهی بازسازیشده GTA در حد و اندازهی میراث این سه اثر بزرگ ظاهر نشده است.
با این حال، The Definitive Edition فرصتی برای تجربهی دوبارهی بازی های قدیمی جی تی ای در قالبی بهروز بود؛ خصوصاً برای نسل جدید گیمرها که شاید فرصت تجربهی نسخههای اصلی را نداشتند.
GTA 6 نسل جدیدی از Grand Theft Auto در مسیر تحول
پس از بیش از یک دهه انتظار، سرانجام راکستار گیمز در سال ۲۰۲۳ از بازی Grand Theft Auto VI بهصورت رسمی رونمایی کرد. با تأیید راکستار، این عنوان قرار است در سال ۲۰۲6 برای کنسولهای نسل نهم منتشر شود. این بازی روایتگر داستانی مدرن در شهری خیالی به نام Leonida است؛ منطقهای الهامگرفته از ایالت فلوریدا و بهویژه شهر میامی.
یکی از ویژگیهای مهم داستان بازی GTA VI حضور دو پروتاگونیست با نامهای جیسون و لوسیا است که برای نخستین بار در تاریخ سری بازیهای جی تی ای، شخصیت زن قابل بازی را وارد داستان میکنند. این دو وارد دنیای تبهکاری میشوند و داستان آنها حالوهوایی بانی و کلایدگونه دارد. بازی با گرافیک نسل نهم، هوش مصنوعی پیشرفتهتر، دنیایی زنده و مکانیکهای گیمپلی بهروز شده، نقطهی عطفی در تاریخ GTA خواهد بود.
GTA VI همچنین وعده داده که از نظر وسعت نقشه و تنوع فعالیتها، حتی از GTA V هم فراتر برود. با توجه به محبوبیت بیسابقهی سری و پیشفروشهای بالا، بسیاری انتظار دارند که این عنوان به یکی از موفقترین بازیهای تاریخ تبدیل شود. این بازی ابتدا قرار بود در سال 2025 منتشر شود اما اخیرا راک استار رسما زمان انتشار GTA 6 را به تاخیر انداخت و اعلام کرد که این بازی در ۲۶ مه ۲۰۲۶ ( خرداد 1405) موکول شده است. این تصمیم به منظور اطمینان از ارائهی کیفیتی بالا و مطابق با انتظارات بازیکنان اتخاذ شده است.
سخن پایانی:
بر کسی پوشیده نیست که سری بازیهای Grand Theft Auto یکی از تأثیرگذارترین و محبوبترین فرنچایزهای تاریخ صنعت بازیهای ویدئویی محسوب میشود. از نخستین نسخهی این فرنچایز که در دهه ۹۰ میلادی عرضه شد تا نسخههای مدرن و جهان گسترده، پیچیده و واقعگرایانهی GTA V و GTA Online، راکستار گیمز همواره موفق شده مرزهای فنی، روایی و اجتماعی بازیهای ویدئویی را جابهجا کند.
GTA فقط یک بازی نیست؛ بلکه نمادی از فرهنگ، سیاست، اقتصاد و جامعهی معاصر است که همواره با نقدهایی تلخ اما هوشمندانه به دنیای واقعی همراه بوده است. هر نسخه از این مجموعه، نهتنها تجربهای سرگرمکننده است، بلکه روایتی عمیق و چندلایه از زندگی شهری، طمع، خشونت و آرزوهای انسان مدرن را ارائه میدهد. فرنچایزی که هرگز از تکامل باز نایستاده و هنوز هم آیندهای درخشان پیش رو دارد.
